سبلان
ارتفاع	۴۸۱۱ متر
مکان	مشکین شهر ایران
رشته‌کوه	-
گونه	آتشفشانی مطبق
آخرین فوران	ناآشکار، احتمالاً دوران هولوسن

 سبلان (تلفط نام در ترکی آذربایجانی: ساوالان، در تالشی: سفلون) نام کوهی است مرتفع در شمال غرب کشور ایران و در استان اردبیل. سبلان سومین قله بلند ایران و یک کوه آتشفشانی غیر فعال است. ارتفاع قله این کوه ۴۸۱۱ متر است و در بالای قله آن دریاچه کوچکی قرار دارد. سبلان به خاطر آبگرم‌های طبیعی دامنه کوه، طبیعت تابستانی زیبا و پیست اسکی معروف الوارس مورد توجه گردشگران می‌باشد. در سلسله رشته کوههای سنگ معروف عقاب است که به شکل عقاب است.
کوه سبلان در شمال شرقی و در ۲۵ کیلومتری جنوب شرقی مشگین شهر واقع است. این کوه در طول جغرافیایی ۴۷ درجه و ۵۰ دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی ۳۸درجه و ۱۷دقیقه شمالی قرار گرفته‌ است. برای این کوه عظیم ۶۰ کیلومتر طول و ۴۵ کیلومتر پهنا تخمین میزنند. و سطحی که به وسیله آن در آذربایجان اشغال شده نزدیک به ۶۰۰۰ کیلومتر مربع است. سلسله کوه‌های سبلان به طور کلی سه قله معروف دارد قله بزرگ آن به سلطان مشهور است و دو قله دیگر آن به هرم و کسری مشهورند. کوه سبلان از مجموعه‌ای از ارتفاعات متعدد تشکیل شده که به موازات ارسباران ولی اندکی در شرق آن کشیده شده‌ است. امتداد آن شرقی غربی است و از شرق و شمال و جنوب کوهی به نام قوشه داغ آنرا به رشته کوه ارسباران متصل می‌کند. در جنوب آن کوه بزگوش (بزغوش)، که از سمت جنوب غربی به کوهستان سهند مربوط است، کشیده شده ‌است. قسمت شرقی کوه سبلان به قله آتشفشان سبلان که در ارتفاع ۴۸۱۱ متری قرار دارد منتهی میشود. در قله آن دریاچه‌ای زیبا به چشم می‌خورد، تمام قلل سبلان در ایام سال پوشیده از یخ و برف‌های دائمی است.

نام ساوالان در ترکی از دو قسمت مجزا تشکیل یافته است: قست ابتدایی آن (ساو) در ترکی قدیم به معنای عدل و داد می باشد. این کلمه در خیلی از کشورهای ترک زبان استفاده می شود. مانند کلمه ساوجی به معنی دادگر و یا در اصطلاح جدید به معنی دادستان. و یا کلمه (ساو) و نماغ به معنی دفاع از حق. قسمت دوم کلمه ساوالان، بخش آلان میباشد که این قسمت هم به معنی گیرنده و ستاننده است. با توجه به بخش اول و دوم این کلمه مفهوم دادگیر یا ستاننده حق برای آن بدست می آید.

گزارش برنامه (دانلود)

گزارش برنامه کامل PDF

کوهنوردی:
صعود به قله سبلان از جبهه اصلی (شمالی) ساده بوده و کوهنوردان معمولی به راحتی صعود تابستانه را در چند ساعت (صبح تا ظهر) انجام می‌دهند. جبهه جنوبی سخت ترین راه صعود به این قله می‌باشد که از سنگهای بزرگ تشکیل شده‌است. پیست اسکی الوارس که یکی از مجهزترین پیستهای اسکی ایران است در این مسیر قرار دارد.

سبلان شمال شرقي  11- 13/5/85

نحوه دسترسي زميني و هوايي (اتوبوس، ميني­بوس، قطار ...) نسبت به تهران و مرکز استان

شهرستان مشكين شهر در شمال غربي‌ ايران و 839 كيلومتري تهران واقع شده است اين شهر در 90 کيلومتري شهر اردبيل و در مسير تبريز به مغان واقع شده است ارتفاع آن از سطح دريا 1625 متر است.

متاسفانه مشکين شهر فاقد فرودگاه مي باشد و نزديکترين فرودگاه به مشکين شهر در شهر اردبيل واقع شده است و حدود 100 کيلومتر با مشکين شهر فاصله دارد. بهترين راه براي مسافرت به مشکين شهر استفاده از وسائط نقليه شخصي يا عمومي است. زمان مسافرت از تهران به مشکين شهر  با اتوبوس 11 ساعت و با وسيله شخصي بين 7 تا 10 ساعت است.

 جاذبه هاي توريستي مشکين شهر

جاذبه هاي توريستي منطقه مشکين شهر شامل  جاذبه هاي طبيعي و جاذبه هاي تاريخي است. ارتفاعات متعدد ، آبهاي معدني فراوان، درياچه هاي كوچك و بزرگ، دشت وجلگه هاي وسيع و شرايط آن وهوايي مساعد و مطلوب ، همگي نشان از قابليت ها و استعدادهاي طبيعي منطقه براي جلب مشتاقان و علاقه مندان طبيعت دارد.

کوه معروف «سلطان ساوالان» با ارتفاع 4811 متر از سطح دريا ، عظمت خاصي به منطقه بخشيده است . اين كوه با يخچال هاي عظيم از منظر ورزش كوهنوردي و يخچال نوردي، يكي از كوههاي مطرح در سطح جهان است و هرسال و بويژه در فصل تابستان هزاران علاقه مند از اقصي نقاط ايران و جهان به اين كوهستان روي مي آورند و از مواهب طبيعي آن بهره مند مي شوند.

سوغات هاي مشكين شهر

عسل سبلان- فراورده هاي دامي-خشکبار-سيب-هلو-انگور
گردشگري

آبهاي معدني گوناگون يكي از مهم ترين جاذبه هاي توريستي اين منطقه به شمار مي آيد. وجود هشت چشمه آب معدني كه حاوي آبهاي گوگردي ، كربناته، سولفوره، بي كربناته، كلروره، آشاميدني گازدار و آشاميدني بدون گاز است ، براي كشوري كه قدرش را بداند به اندازه ذخاير نفتي اهميت دارد. اين چشمه ها خواص درماني فراوان دارد. اين منطقه به لحاظ تعدد چشمه هاي معدني نه تنها در سطح ايران، بلكه درسطح جهان نيز بي نظير است.

كوهستان سبلان موهبت هاي طبيعي خود را سخاوتمندانه به ساكنان پيرامونش ارزاني داشته است . به سبب فراواني و سهولت دستيابي به آب دشتهاي اطراف ، سبلان از ديرباز شاهد و جايگاه مدنيت هاي بسيار مهم درطول تاريخ بوده است. وجود آثار و شواهد متعدد از ادوار مختلف تاريخ ، از هزاره هاي قبل از ميلاد مسيح تا ظهور اسلام ، هريك از شهرهاي منطقه را به دوران اشكانيان و ساسانيان و پيش از آن پيوند مي دهد. يادمان هاي تاريخي برجاي مانده در منطقه سبلان ، جلوه يي ديگر از توان و استعداد بالقوه آن در جذب توريست و رونق گردشگري در اين خطه باستاني بشمار مي آيد. درشهرستان مشکين شهر آثار تاريخي فراواني موجود است كه از آن ميان مي توان به قلعه كهنه و سوروشگن داش (سنگ نبشته شاپور دوم ساسان شهرستان مشكين شهر) از آثار باستاني منطقه است. آنچه از جاذبه هاي طبيعي و تاريخي منطقه سبلان بيان شد، چنان مي نمايد كه اين منطقه قابليت هاي بسيار و توان بالقوه فروان براي سرمايه گذاري در فعاليت هاي توريستي و تفريحي دارد و ضرورت شناخت دقيق و شناساندن پديده هاي منحصر به فرد آن به جهانگردان بديهي به نظر مي رسد.

 آثار تاريخي مشكين شهر

سنگ نوشته شاپور دوم ساساني در حاشيه شرقي شهر واقع شده است ابعادش 110 در 230 سانتي متر است و به خط پهلوي ساساني بوده است که در سال337 ميلادي به دستور نرس هرمزد والي اين نواحي نوشته شده است هم اينک چيزي از اين نوشته ها باقي نمانده است. قلعه ارشق در 60 کيلو متري شمال شهر واقع شده است گويا در عهد اشکانيان و ساسانيان قلعه اي نظامي بوده است.  مقبره شيخ حيدر برج بلندي است در مرکز شهر و امنسوب به شيخ حيدر، پدر شاه اسماعيل اول مي باشد. مقبره ياد شده به شکل برج مدور و با ارتفاع 18/5 متر و قطر 10/5 مي باشد. اين بنا از خارج با کاشي هاي فيروزه اي رنگ به آيات 27 - 28 و 29 سوره فتح و همچنين لفظ «جَل جلالُهُ» ر اشکال مختلف و با خط کوفي بنايي مزين گشته است.

در مورد قدمت بنا و تاريخي احداث آن اظهارات گوناگوني ابراز شده است که «دونالد ويلبر» معتقد است اين بنا از آثار قرن 7 و 8 ه.ق.است و در دوره صفويه به تکميل و تزئينات کاشي کاري آن همت گماشته اند. با توجه به تخريب کتيبه به جاي مانده مقبره که تاکنون هيچ سند و مدرکي مبني بر تاريخ دقيق احداث اين بنادر دست نبوده. اخيرا توسط آقاي قوچاني، کارشناس سازمان ميراث فرهنگي کشور کتيبه موجود بر سر در ورودي اين برج بازخواني شده که آن را به سال 731 ه.ق. يعني دوره حکومت ابوسعيد بهادرخان آخرين حکمران سلسله مغول در ايران نسبت مي دهند. در سال 1380 طرح سامان دهي حريم مقبره در هيئت دولت به تصويب رسيد. اين طرح شامل دو مرحله کلي است، مرحله اول شامل بازسازي کتيبه هاي فروريخته و مرمت بناي تاريخي و مرحله دوم ساماندهي اطراف اين اثر مي باشد. لازم به يادآوري است مقبره شيخ حيدر در تاريخ 18 تيرماه 1311 ه.ش. تحت شماره 184 جزو آثار ملي کشور به ثبت رسيده است.

قلعه قهقهه

قلعه قهقهه در دهستان يافت از دهستان هاي بخش مرادلو و در نزديک روستاي کنچوبه و قره آغاج بوده و در فاصله 75 کيلومتري شمال مشکين شهر قرار دارد. قلعه قهقهه در منطقه قره داغ و با ارتفاع تقريبي 2500 متر از سطح دريا، ديوارهاي بلند طبيعي و در ميان صخره ها واقع شده است. دور تا دور قلعه پرتگاه خطرناک و عمودي شکل طبيعي بوده که گويي به دست بشر صخره ها پيرايش يافته است.

وقايع و حوادثي که مورخين در مورد قلعه قهقهه ذکر کرده اند بيشتر مربوط به دوران صفويه است اما اين بدان معني نيست که قلعه در دوره صفويه ساخته شده است. طبق تحقيقات باستان شناسي به عمل آمده استقرار در اين قلعه به دوران قبل از اسلام مي رسد. از سال 1380 با همت مديران ميراث فرهنگي استان و ميراث فرهنگي شهرستان در جهت احياء و مرمت قلعه گام هاي مؤثري برداشته شده که اصلاح مسير صعود به قلعه و مرمت سر در ورودي آن از جمله اين اقدامات اساسي و حفاظتي است. کاوش هاي باستان شناختي قلعه جهت دسترسي به پلان تاسيسات درون قلعه و مرمت برج ها و باروهاي دفاعي آن از جمله برنامه هاي آتي ميراث فرهنگي است. راه ورودي اين قلعه از ضلع شمالي آن مي باشد که به عنوان يک قلعه نظامي مطرح بوده است.
در دو طرف دروازه ورودي دو برج قرار دارد. عرض در ورودي 5/2 متر است و از جنس سنگ و آجر با طاق هلالي شکل که هنوز هم پابرجاست.  اين قلعه محل زنداني شدن فرزندان شاه طهماسب صفوي از جمله اسماعيل ميرزا بوده است. خان احمد گيلاني نيز در اين قلعه زنداني بوده است. اين قلعه را کهندژ (قلعه قديمي) نيز گفته اند. اين قلعه تحت شماره 6192 در فهرست آثار ملي کشور به ثبت رسيده است. کهنه قلعه اين قلعه در ورودي مشکين شهر (خياو) در ارتفاع 50 متري خياوچاي قرار گرفته و از 3 طرف با شيب تند به خياوچاي منتهي مي شود. قله سبلان در قسمت جنوبي قلعه خودنمايي مي کند.

در ضلع شمالي قلعه در داخل خياوچاي (باغ نوروز) سنگ نبشته اي موجود است که بر روي آن تاريخ 347 م. (هفتمين ماه از بيست و هفتمين سال از سلطنت شاپوردوم) نقش بسته است. اين کتيبه اولين سنگ نبشته دوران ساساني کشف شده در آذربايجان است. بنا به نوشته اين سنگ نبشته، قلعه کهنه (کهنه قالا) به دستور نرسه هرمز، حکمران محلي منطقه مشکين شهر ساخته شده و شش سال به طول انجاميده و چندين دوره تعميرات در آن صورت گرفته که آخرين تعمير اين قلعه در دوران زنديه مي باشد.

به گفته «محمدعلي مخلصي» در کتاب «فهرست بناهاي تاريخي آذربايجان» اشياي سفالي و مفرغ به دست آمده از اين قلعه در ضلع شمال غربي و پاي ديوار قلعه مربوط به دوره هاي پيش از ساسانيان مي باشد.

طول ضلع شمالي قلعه 95 متر و ضلع جنوبي آن 115 متر مي باشد. قلعه از 4 ديوار خشتي و چندين برجک تشکيل شده است که قطر ديوار آن 1 متر مي باشد.

قلعه کهنه تحت شماره 618 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است.

ساير آثار تاريخي منطقه مشکين شهر :

ديو قالاسي در 5 کيلومتري روستاي کويج- روستاي تاريخي انار و قبرستان تاريخي آن- قلعه قشلاق زاخور در 50 کيلو متري شمال شهر- مقبره سيد سليمان در روستاي فخرآباد- مقبره سيد جعفر در روستاي انار- مفبره سيد ابراهيم در شهر لاهرود- شهر يري  در نزديکي روستاي  پيرازميان- شهر باستاني اورامي در شمال شهر- قلعه ايلانلي داغ-  قبرستان تاريخي اونار- قبرستان تاريخي ارباب کندي- حمام عدل- غارهاي تاريخي لاهرود-  تاريخي دوجاق- قبرستان تاريخي تنگ- آثار انسان هاي ماقبل تاريخ- کاروانسراي قانلي بولاغ- کاروانسراي رضي- سنگ افراشته هاي اُنار- چنار کهنسال اُنار.

آبگرمهاي معدني مشكين شهر

اين شهرستان داراي هشت چشمه معدني است كه به فاصله تقريبي ۱۹ كيلومتري مشكين شهر قرار دارند. اين چشمه ها عبارت اند از:

۱) چشمه آبگرم قينرجه

۲) چشمه آبگرم قوتورسوئي
۳) چشمه آبگرم ايلاندو

۴) چشمه آبگرم شابيل
۵) چشمه آبگرم دوبدو (دودو)
۶) چشمه آبگرم موئيل
۷) چشمه آبگرم آق سو
۸) چشمه آبگرم ملك سوئي

چشمه آبگرم قينرجه : اين چشمه در جنوب مشكين شهر و به فاصله تقريبي 15كيلومتري آن واقع شده است. به سبب گرماي زياد، آب چشمه رابا مقداري آب سرد رودخانه مي آميزند و در حوضچه اي براي استحمام مورد استفاده قرار مي دهند.

آب چشمه در رديف آب هاي معدني كلرورسديك يا كلرور هيپوتونيك و گازدار و خيلي گرم و داغ است. استفاده از اين آب براي درمان لنفاتيسم، راشي تيسم، بيماري هاي زنانه، روماتيسم هاي مزمن سودمند است و نيز صفرا آور و زياد كننده ترشحات دهان و معده است. به خاطر دماي بالاي آب چشمه، به عنوان تسكين دهنده، ضدتورم، ضد درد، تسهيل كننده عمل تنفس و اتساع عروق سطحي بدن مورد استفاده قرار مي گيرد.

چشمه آبگرم قوتورسوئي : اين چشمه يكي از مشهورترين چشمه هاي مشكين شهر و دامنه سرسبز سبلان است كه در 25 كيلومتري جنوب لاهرود و 48 كيلومتري جنوب مشكين شهر واقع شده است. درجه حرارت آب در حوض و نزديك مظهر چشمه، 41 درجه است. آب اين چشمه، در گروه آب هاي معدني سولفاته كلسيك و سديك و گوگرددار گرم قرار دارد. اين چشمه در درمان بيماري هاي روماتيسمي و پوستي مورد استفاده قرار مي گيرد. آب اين چشمه روي بيماري هاي مجاري تنفسي، برونشيت هاي مزمن همراه يا بدون آسم، سرفه هاي تشنجي، تشنجهاي عضلا ني، جوش هاي بدن و آماس و دردهاي مفصلي اثر مفيد و موثر دارد.

چشمه قوتور سوئي که در حقيقت از لحاظ درماني نگين چشمه هاي سبلان محسوب مي شود به علت داشتن مقدار زيادي گاز SH2 و حرارت حدود 38 درجه سانتيگراد جايگاه محسوسي در ميان تمام چشمه هاي سبلان دارد . در منابع بين المللي کنگره هاي هيدرولوژي در اروپا بارها روي اثر گاز SH2 که از لحاظ علمي ثابت شده تاکيد مي شود. در حاليکه اثر کاتيون ها و آنيون ها و مواد معدني در ساير چشمه ها که فاقد گاز مزبور هستند هنوز از نظر علمي مورد بحث است بنا بر اين با استناد به عصاره کنگره هاي تشکيل شده اثر گاز SH2 در بدن ثابت شده و بطور خلاصه به اين ترتيب است که گاز SH2 پس از حدود 40 ثانيه يعني کمتر از يک دقيقه به مقدار زياد در پوست بدن انسان جذب مي شود و نفوذ مي کند (مشاهده عيني آن سرخي خيلي زياد استفاده کنندگان از چشمه آب معدني قوتور سوئي است که پس از چند دقيقه در پوست و بدن استفاده کنندگان مشاهده مي گردد)و اين به علت نفوذ گاز SH2 و متعاقب آن باز شدن مويرگ ها و عروق زير پوست مي باشد که در اصطلاح پزشکي آن را گشادگي رگ ها (Vasodilation)مي گويند در اثر اين عمل پر خوني زياد در زير پوست ايجاد شده ودر اطراف مفصل ها از جمله مفصل هاي ستون فقرات زانو شانه ها خون بشدت جريان پيدا نموده و بطور خلاصه اثر درماني خود را به علت جريان شديد خون در اين نواحي که قبلا کم بوده ايجاد مي نمايد و نهايتا در مفصل ها ايجاد کم دردي و يا بي دردي مي کند. اين خلاصه اي از اثر اوليه گاز SH2 است که اين گاز پس از نفوذ در پوست در سلول هاي ايمني مسئول دفاع بدن اثر گذاشته و در سيستم ايمني بدن که وظايف آن به عهده گلبول هاي سفيد است دخالت نموده و نهايتا پس از استفاده هاي متعدد از آب گازداربه مدت سه هفته سيستم ايمني نيز تغييراتي حاصل نموده و اين خود باعث بهبودي بعضي از اشکال رماتيسمي مي شود .

چشمه آبگرم ايلاندو : در فاصله 11 کيلومتري جنوب مشكين شهر از زمين مي جوشد. آب چشمه ايلاندو از نوع آب هاي معدني كلروسولفاته بيكربناته كلسيك گازدار و گرم است. به خاطر دماي بالاي آب، تسكين دهنده دردهاي عمومي بدن و تقويت كننده حالت عمومي بدن و نيز تمدد اعصاب است و نيز به موجب داشتن بيكربنات و سولفات مي توان از آن براي درمان بيماري هاي جلدي، دردهاي روماتيسمي مزمن، بيماري هاي تنفسي و گوارشي، بيماري هاي زنانه استفاده كرد.

چشمه آبگرم شابيل : اين چشمه در27 كيلومتري لاهرود و در چند كيلومتري آبگرم قوتورسوئي و در پاي تپه اي واقع شده است. دماي آب در مظهر چشمه  48 درجه سانتي گراد است. ظاهر آب زلال، كمي ترش مزه، بي رنگ و نيز كمي بودار است. آب اين چشمه، در رديف آب هاي معدني اسيد بيكربنات يا بيكربناته سديك قرار دارد. به خاطر وجود مقدار زيادي اسيد كربنيك، از آب آن براي درمان بيماري هاي حركتي، عصبي (درمان پادرد و كمر درد) استفاده مي شود.

گردشگاههاي مشکين شهر

پارک جنگلي در جنوب شرقي شهر واقع شده است و جاده اي اسفالته به طول 3 کيلومتر دارد در روزهاي تعطيل محل گردش و تفريح ساکنان بومي و مسافران است.

شيروان دره سي در 30 کيلو متري جنوب شرقي مشکين شهر و درارتفاع 2200 متري واقع شده است مساحتش بالغ بر 75 کيلو مترمربع است و محل زندگي حيوانات وحشي و پرندگان مي باشد همچنين داراي صخره ها و غارهاي ديدني است محل اصلي ورود به دره در 5 کيلو متري پائين آبگرم معدني شابيل قرار دارد و براي ورود به آن بايد از کنار آبشاري با ارتفاع 40 متر به سمت پائين صخره نوردي کرد  آبشارهاي دوقلوي شيروان دره در نوع خود بي نظير است.

 زيستگاه هوشنگ ميداني و قره گؤل

نام اصليش اشک ميداني است که يادگار اشکانيان در جنگ با روميان است. گويا محل ييلاق لشکر اشکانيان بوده است. بنا بر روايات اين ميدان ، محل جنگ بابک با اعراب بوده است . اين ميدان , منطقه اي مسطح است كه در دامنه شمال غربي سبلان به ارتفاع 2725 متر از سطح دريا واقع شده است . تالاب قره گؤل نيز به قطر تخميني 300 متر در قسمت شمال غربي دامنه هاي هرم و جنوب شرقي زيستگاه هوشنگ قرار دارد . حيوانات و پرندگان وحشي در هوشنگ ميداني و تالاب قره گؤل متنوع اند .

 زيستگاه تنبق مشكين شهر

اين زيستگاه در شمال غرب مشگين شهر واقع شده است و 18 كيلومتر با آن فاصله دارد. در حدود 70 كيلومتر مربع مساحت دارد و محل زيست كل و بز , خوك , خرگوش , گرگ و كبك است . اين منطقه در ارتفاع 1800 متري از سطح دريا قرار گرفته است .

زيستگاه ارباب كندي

اين زيستگاه در 42 كيلومتري شمال شرق مشگين شهر و 55 كيلومتري شمال غرب اردبيل واقع شده است , 70 كيلومتر مربع وسعت دارد و در ارتفاع 1500 متري از سطح دريا قرار گرفته است . كل و بز , خوك , گرگ , روباه , خرگوش , كبك و مرغابي از جمله وحوشي هستند كه اين منطقه را مامن زيست خود ساخته اند . 

 زيستگاه موويل

اين زيستگاه در جنوب مشگين شهر و در غرب كوههاي هرم سبلان واقع است .ارتفاع اين منطقه از سطح دريا 3200 متر است . در اين زيستگاه , قوچ و ميش ارمني , كل و بز از نوع سفيد طوقدار , كبك دري , خرس قهوه اي و خاكستري , گرگ , خوك , خرگوش , انواع پرندگان شكاري و لاشخور زندگي مي كنند.

زيستگاه شيروان دره سي مشكين شهر

 ”شيروان دره سي “ زيستگاهي است كه در 20 كيلومتري جنوب شرق مشگين شهر قرار دارد . ارتفاع آن از سطح دريا 2200 متر و مساحت آن 75 كيلومتر مربع برآورد شده است .زيستگاه ” شيروان دره سي “ , محل زندگي دايمي وحوش مانند : كل وبز , خوك , روباه , گرگ , قوچ و ميش ارمني , خرگوش , كبك , كبك دري, قمري , فاخته و شماري از پرندگان مهاجر است .

زيستگاه حاجي لو 

اين زيستگاه در 22 كيلومتري شمال مشگين شهر در كوه هاي حاجيلو واقع شده است . داراي 70 كيلومتر مربع وسعت و ارتفاعي حدود 1900 متر از سطح درياست . حيواناتي مانند : كل وبز , خوك , گرگ , خرگوش , روباه و كبك اين منطقه را به عنوان محل زيست خود برگزيده اند .

ساير گردشگاههاي مشکين شهر

 دامنه هاي سبلان ، آيقار ، موئيل ، ساربانلار ، هرم داغي  و .

صنايع دستي مشكين شهر

فرش کله قوچي و کناره با شهرت جهاني

قالي ابريشمي

جاجيم ، گليم و پالاز که به صورت سنتي توسط زنان ودختران روستايي و عشايري بافته ميشود

ورني که در سالهاي اخير توجه تجار داخلي و خارجي رابه خود جلب کرده است

مختصات جغرافيايي و نحوه دسترسي به آن (به صورت نقشه)

25/38 شمالي و 92/47 شرقي

کوه ساوالان يا سبلان (سولطان ساوالان)

رشته کوه سبلان در جنوب شرقي شهرستان مشکين شهر و در فاصله 25 کيلو متري آن واقع شده است. ارتفاع بلندترين نقطه آن با نام سلطان ساوالان 4811 متر ميباشد. سلطان ساوالان پس از دماوند معروفترين کوه ايران است که درياچه اي زيبا در قله آن وجود دارد. سبلان با رودها ، يخچالهاي دائمي و طبيعت بکر ، نمونه اي است از هنر      بي همتاي خلاق آن .اين کوه بنا به راوايات محل عبادت زرتشت ، پيامبر ايران باستان ، و جولانگاه بابک خرمدين بوده است.

 كوهستان عظيم وآتش فشان سبلان كه به زبان آذري ساوالان خوانده مي شود از كوه هاي متعدد بلندي چون صائين ، نرميق ، قوشه داغ ، و… تشكيل شده است. دامنه هاي اين كوهستان در بخش مركزي از چهارسو به شهرستان هاي مشکين شهر و اهر در شمال ، تبريز در مغرب ، سراب درجنوب و اردبيل در شرق مشرف مي باشد. سبلان به شكل مخروط زيبائي است و دهانه آتش فشان خاموش آن در حال حاضر به صورت درياچه اي در آمده است. اطراف اين درياچه در تمام سال پوشيده از برف و يخ است. قله اصلي يا آتش فشان آن به نام "سلطان ساوالان" بلندترين نقطه آذربايجان است. کوهستان ساوالان از كانون هاي مهم آبگير دائمي رودهاي آذربايجان مي باشد. دامنه هاي شمالي آن به دره رود قره سو و اهرچايي و دامنه هاي جنوبي آن به شاخه ها ي آجي چاي منتهي مي گردد. بنابراين سبلان بخش عمده اي از آب هاي حوضه رود ارس و درياچه اروميه را تامين مي كند در دامنه هاي سبلان چشمه هاي فراوان آب گرم وآب سرد معدني وجود دارد از جمله موئيل سويي ، شابيل ، قوتورسويي و ...كه در فصول مختلف مورد استفاده اهالي مشكين شهر وگردشگران قرار مي گيرد. در بالاي قله سبلان حفره اي وجود دارد كه دهانه آتش فشان سبلان بوده است و امروزه به صورت درياچه اي در فصل گرم ظاهر مي شود.

فصل­هاي صعود و بهترين فصل صعود

بهترين فصل صعود تابستان و مردادماه می باشد.

امکانات رفاهي مثل: غذا ( ميتوان خريد يا بايد برد)- آب-شب ماني(هتل، چادر، خانه)

غذا هم می توان برد و هم از پناهگاه تهيه نمود.

کنار پناهگاه لوله کشی آب آشاميدنی دارد.

شب مانی هم می تواند در پناهگاه صورت گيرد و هم در چادر. پناهگاه اصلی حدود 60 نفر گنجايش دارد. چند اتاق هم کنار پناهگاه می باشد که خانوادگی اجاره داده می شود.

پناهگاه مجهز به برق، آب لوله کشی و دستشويی زنانه و مردانه با لوله کشی آب در آن می باشد.

امنيت، امداد، آنتن­دهي موبايل

چادرهای هلال احمر کنار پناهگاه مستقر هستند و تا پناهگاه هم جاده خاکی با رفت و آمد لندرورها برای جابجايی کوهنوردان و وسايلشان است.

موبايل کنار پناهگاه و بيشتر مسير صعود آنتن می دهد.

از پناهگاه تا قله مسير پرچمگذاری شده است تا در صورت بروز مه کوهنوردان گم نشوند چون از ساعت 13 به بعد مه غليظی قله و اطراف آنرا می گيرد.

تجهيزات مورد نياز

چادر جهت شب مانی، باتوم در تابستان و خصوصا" مرداد ماه که شلوغ است.

در زمستان منطقه بسيار برفگير و سرد می باشد و برای صعود کفش دوپوش، کلنگ و ساير تجهيزات کامل زمستانی لازم است.

راهنماهاي محلي

1-     آقای رامين قديمی 09144123739

2-    آقای مسعود بيانی 09144023488

پيشنهاد زمان­بندي

روز اول:

چهارشنبه 11/5/85 ساعت 17:25 حرکت از ايستگاه راه آهن تهران به مقصد تبريز. نوع قطار لوکس 6 تخته به قيمت هر نفر 4830 تومان.

روز دوم :

پنجشنبه 12/5/85 ساعت 6:40 با نيم ساعت تاخير برای توقف در ايستگاه، در ايستگاه تبريز پياده شديم.

ساعت 7 با 1 دستگاه مينی بوس که از قبل توسط راهنماها با راننده هماهنگ شده بود به سمت کله پزی رامسر واقع در کمربندی، جنب زيرگذر مارالان حرکت کرديم. لازم به توضيح است که کله پاچه های تبريز معروف هستند.

ساعت 9:10 حرکت به سمت مشکين شهر و ساعت 12:5 در مشکين شهر بوديم. مقداری خريد کرديم.

ساعت 12:30 حرکت از مشکين شهر به سمت شابيل و ساعت 13:50 شابيل بوديم.

ارتفاع شابيل 2680 متر می باشد.

ساعت 14:20 حرکت از شابيل با لندرور به سمت پناهگاه. کرايه هر نفر تا پناهگاه 2000 تومان با کوله می باشد و هر لندرور گنجايش 6 نفر با کوله را دارد. جاده تا پناهگاه خاکی و دارای دست اندازهای زيادی است. ساعت 15 پناهگاه بوديم. مسير کوهپيمايی تا پناهگاه 4 ساعت با کوله سبک می باشد.

کمپ- ناهار و استراحت برای روز صعود.

روز سوم:

جمعه 13/5/85. کلا" شب راحتی را در اين جبهه سر نخواهيد کرد. اين مسير بسيار شلوغتر از مسير دربند در روزهای تعطيلی و تابستان می باشد. از اولين ساعات بامداد تيم های زيادی به سمت قله حرکت می کنند که 90 درصد آنها آذری و انگيزه زيادی برای صعود قله سبلان دارند. واضح تر اينکه به هر قيمتی شده می خواهند که سالی 1 بار سبلان را صعود يا به قول خودشان زيارت نمايند. اين روند گروه سنی نمی شناسد. از بچه های 10 ساله تا پيرمرد 70 ساله. با کفش کوه تا گالش. مسير پرترافيک و از دور که نگاه می کنی مثل اينست که خيل عظيمی از مورچه ها روی يالهای منتهی به قله در حال صعود هستند. زباله می ريزند و سر و صدا راه می اندازند.

بيدارباش ساعت 4:30 . حر کت ساعت 5:15 در پاکوبی با گرای 215 به سمت بالای اولين يال تا رسيدن به ابتدای يال بعدی. ساعت 6:5 به بالای يال اول می رسيم. حرکت با گرای 235 روی يال بعدی از پاکوب که ساعت 6:55 به بالای يال بعد می رسيم. ادامه مسير با گرای 225 تا ساعت 8:20 و استراحت.

ساعت 8:50 ابتدای يالی هستيم که آخرين يال منتهی به قله می باشد و ما را به کنار سنگ محراب خواهد رساند. گرای اين مسير با پاکوبی که شيبش تند می شود و کمی فرم شن اسکی دارد 275 می باشد که در نهايت ساعت 9:40 کنار سنگ محراب بوديم. سنگ محراب سنگ بلند و صافی است که روايت می شود در زمان زرتشتيان جسد افراد معروف و مهم را در پای آن می گذاشتند.

از کنار سنگ محراب با گرای 240 به سمت قله در مسيری کفی که از روی يخچالی هم رد می شود رفتيم و ساعت 9:50 قله بوديم.

11:10 شروع فرود. 14:15 پناهگاه بوديم. حرکت به سمت شابيل با لندرور با اين تفاوت که بر خلاف روز قبل که التماسمان می کردند سوار لندرور شويم حالا سرش دعواست و مجبور می شويم. هر لندرور 11 نفر سوار شويم. در شابيل مينی بوسمان منتظرمان است. مينی بوس ما را به اردبيل می برد. از شابيل تا اردبيل 2 ساعت و 30 دقيقه طول می کشد. شام را در کبابی هوشيار در بزرگراه شهدا که از ميدان جهاد به سمت جنوب شرق می باشد می خوريم. سپس به سمت ترمينال می رويم. برای ساعت 21 بليط نفری 3500 با اتوبوسهای اسکانيا برای ترمينال غرب تهران تهيه       می شود. ساعت 7 ترمينال غرب هستيم.

قيمت مينی بوسی که ما را از تبريز به مشکين شهر و از آنجا به اردبيل و ترمينال برگرداند 100000 تومان شد.

 گزارش نويس: ليلا عزيزی